Laat geld rollen, maar niet ten koste van alles

Wat kan de regio Rotterdam doen om de crisis te lijf te gaan? Vier deskundigen bedienen het Rotterdamse stadsbestuur van advies, dat over een paar weken het ultieme reddingsplan presenteert.
afbeelding vergroten Betonvlechters aan het werk in Rotterdam.
Hun boodschap: geld moet rollen. Zorg voor werk. Help ondernemers. Maar: ‘Soms moet je als bestuurder ook een keer gewoon niks doen.’

Geld moet rollen, zegt de Rotterdamse ING-directeur Con Schoenmakers, tevens voorzitter van de Rotterdamse werkgeversvereniging VNO NCW. De gemeente Rotterdam kan daarin een belangrijke rol spelen. Zo moet zij voortaan zo snel mogelijk rekeningen betalen aan ondernemers. “Binnen maximaal vier weken. Nu duurt dat veel langer. Zo komt er weer geld in de economie. Ook met vergunningen moet de gemeente niet te moeilijk doen. Sta die dakkapel toe. Dat levert meteen werk op voor een bouwvakker.”

De gemeente moet alle mogelijke moeite doen om buitenlandse bedrijven naar de Maasstad te lokken, zegt vice-voorzitter Paul Nouwen van economisch adviesorgaan EDBR. “Dat gebeurt nu ook al, maar het moet nog een tandje hoger. Ook die bedrijven pompen geld in de regionale economie. Zorg dat ze makkelijk hun vergunningen krijgen, rol de rode loper uit. ”

Maar ga niet te ver met het verlenen van steun aan het midden -en kleinbedrijf, waarschuwt Maarten Allers, directeur van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden. “Elke crisis gaan er bedrijven failliet. Dat is ook gewoon nodig om nieuwe bedrijven weer kansen te bieden. Dat is wel hard, maar zachte heelmeesters maken stinkende wonden.”

“Soms moet je als bestuurder ook een keer gewoon niks doen,” zegt Allers. Politici moeten zich realiseren dat ze niet zo heel veel kunnen doen om de economie te stimuleren. “Dat kan Nederland als geheel al niet, laat staan een gemeente.” Die moet wat hem betreft dan ook heel voorzichtig zijn al te veel geld uit te geven met pogingen om de kredietcrisis te bestrijden en de lokale economie op te peppen.

Lastenverlichting is evenmin een optie, zelfs niet voor de kleinverdieners. Het uitdelen van geld aan mensen met lage inkomens werkt niet, zegt Koos van Dijken van onderzoeksinstituut Nicis. “Ze geven het geld wel uit maar meer dan de helft hiervan zal weglekken naar het buitenland. De tv komt immers uit China. En het is ook niet zo makkelijk, want koop maar eens iets wat echt uit Rotterdam komt.”

Daar komt volgens Allers bij dat de koopkracht nog niet het probleem is. “Iedereen gaat er dit jaar in koopkracht op vooruit. Misschien dat het volgend jaar wel een probleem wordt. Ik zou zeggen hou je kruit nog even droog.”

Wat kan wel? Bijvoorbeeld gepland onderhoud aan wegen en straatmeubilair nu uitvoeren, in plaats van over een paar jaar. “Het geld is daarvoor al begroot, dus het kost de gemeente niets extra. Doe je het nu, dan zorg je weer voor extra werk,” zegt Schoenmakers. Dat kan ook met de A15 en A4, meent Nouwen. “Nu aan de slag gaan met de A15 levert in eerste instantie veel werkgelegenheid op. En als straks de crisis ten einde is, hebben wij weer een goed bereikbare haven. Dan hebben we meteen een enorme voorsprong op de havens van Hamburg en Antwerpen.”

De woningbouw is ook erg belangrijk. “Voer je het woningbouwprogramma uit, dan levert dat met al die nieuwe bewoners erbij een extra koopkracht van 150 miljoen euro op,” zegt Schoenmakers. Het besluit van Rotterdam om 200 miljoen euro uit te trekken voor het aan de praat houden van grote bouwprojecten in de stad, vindt Van Dijken nog niet zo dom bedacht. Maar de bepaling dat voor deze projecten 5 procent Rotterdamse werkzoekenden moeten worden ingeschakeld, vindt de onderzoeker een vorm van lokaal protectionisme. “Eigen werklozen eerst en die van Schiedam en Capelle niet, daar zou ik nog wel een keer over nadenken of dat wel de goede lijn is.”

Daarnaast moet de gemeente overwegen om ook zelf mee te betalen aan een groot bouwproject, zegt Schoenmakers. “In de jaren ’80 heeft de gemeente geïnvesteerd in de bouw van de groene, ellipsvormige toren bovenop de bestaande bouw van Beurs-WTC. Dat was ook in tijden dat het niet zo goed ging. Het heeft de stad heel veel opgeleverd. Rotterdam zou dat nu bijvoorbeeld met de Coolsingeltoren kunnen doen. Het kan, want de gemeente heeft centen zat.”

Maar de gemeente kan nog zo hard haar best doen, ongetwijfeld zullen heel veel mensen hun baan kwijtraken. Alle deskundigen roemen de mobiliteitscentra, die bedoeld zijn om kersverse werklozen binnen mum van tijd aan een nieuwe baan te helpen. Omscholing is daarbij een belangrijk instrument. “Zeker in de zorg is nog volop werk,” zegt Nouwen. Schoenmakers: “Het is heel belangrijk dat ook het bedrijfsleven de weg weet naar de centra.” Van Dijken: “Het moet geen pamperen worden. De boodschap moet helder zijn: u moet zich aanpassen. Er zijn immers nog steeds sectoren waar mensen nodig zijn. Op termijn komen we 700.000 mensen tekort op de arbeidsmarkt.”

Stimuleren van de economie is één ding. Maar Rotterdam ontkomt er niet aan ook in de eigen uitgaven te snijden, is de verwachting. Schoenmakers vreest de ‘kaasschaaf’. “Overal 10 procent af, dat heeft zo weinig zin. Iedereen raakt dan in de problemen. Je komt van de regen in de drup. Beter maakt het stadsbestuur duidelijke keuzes. Dat project wel, dit project niet. Dat is een harde boodschap, maar het resultaat is dat andere programma’s op volle kracht door kunnen gaan. Snijden in de sectoren cultuur en minikrediet ligt voor de hand.”